صالح عضيمة (مترجم: سيد حسين سيدى)
142
معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى)
افادهء معنا از دريافتشان مىباشد . اگر به درك ديدگاه حاج ملّا هادى سبزوارى در توضيح معناى تسبيح اشياء بپردازيم ؛ و خميرمايههاى اوّليهء انديشههاى علّامه طباطبايى را در آن مىيابيم . وى مىگويد : تفاوت ظهور اشياء در ظهور تابع تفاوت وجود در آن ظهور است ؛ هر چه از وجود بيشتر بهرهمند باشد ، كمال آن بيشتر است ؛ و هر چه از وجود بهرهاش كمتر ، كمال آن ناقصتر است . ثابت شد كه هر نوع از انواع طبيعى داراى عقلى است كه در عالم إبداع به تدبير امر او مىپردازد و به او توجّه مىنمايد و معيّت او از معيّت نفس به بدن بيشتر است : هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ . « با هر چيز هست نه به پيوستگى و جداى از هر چيز است نه به گسستگى . » و ثابت شد كه شعور هر چيزى به وجود خود و وجود ديگرى ، چه در حالت تركيب و چه بسيط ، همان شعور به آفرينندهء قائم به ذات است ؛ چون وجودها ، هويتهاى تعلّقى ، معانى حرفى و روابط محض هستند ؛ و هيچ استقلالى از حيث اصالت و علم و عين بدون آفرينندهء آن ندارند ، هر چند غافل باشند . خداوند در جاى جاى قرآن اشاره دارد به اين كه ، اشياء نسبت به پروردگارشان شعور دارند ، مانند : إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ « 1 » ؛ فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ « 2 » ؛ و يُسَبِّحُ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ « 3 » .
--> ( 1 ) - يس ( 36 ) آيهء 82 : چون به چيزى اراده فرمايد ، كارش اين بس كه مىگويد : « باش » ، پس [ بىدرنگ ] موجود مىشود . ( 2 ) - فصّلت ( 41 ) آيهء 11 : پس به آن و به زمين فرمود : « خواه يا ناخواه بياييد » . آندو گفتند : فرمانپذير آمديم . ( 3 ) - جمعه ( 62 ) آيهء 1 : آنچه در آسمانها و زمين است به تسبيح خداوند مشغولند .